Khái quát kiến thức trọng tâm phần tiếng Việt

A. Từ vựng:
I. Từ và - Các phân chia theo
1.Phân biệt từ và tiếng
- : là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu.
- Tiếng : Là đơn vị nhỏ nhất dùng để tạo từ.
VD: Mặt trời xuống biển như hòn lửa,
Sóng đã cài then đêm sập cửa.
Hai câu thơ có 14 tiếng.
Hai câu thơ có 12 từ.
2. Cấu tạo từ – Các loại từ phân chia theo cấu tạo.
a, Từ đơn: từ có một tiếng là từ đơn. VD: , sách,giỏi
b, Từ phức: từ gồm 2 tiếng trở lên là từ phức.bao gồm:Từ ghép và Từ láy.
(*Lưu ý: cũng có những từ đơn nhiều âm tiết được gọi là từ đơn đa âm tiết: họa mi, bồ câu, mãn cầu, chôm chôm,....).
b1. Từ ghép:từ ghép là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.
* Từ ghép phân loại : có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính. Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau.
*Từ ghép tổng hợp : có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp (không phân ra tiếng chính, tiếng phụ)
b 2. Từ láy:từ láy là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về âm: từ láy toàn bộ; từ láy bộ phận.
- ở từ láy toàn bộ, các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn nhưng cũng có một số trường hợp tiếng đứng trước biến đổi thanh điệu hoặc phụ âm cuối (để tạo ra sự hài hoà về mặt âm thanh)
- ở từ lấy bộ phận, giữa các tiếng có sự giống nhau về phụ âm đầu hoặc phần vần.
3, Nghĩa của từ ghép.
a, Nghĩa từ ghép phân loại : mang tính chất phân nghĩa. Nghĩa của từ ghép phân loại hẹp hơn nghĩa của tiếng chính.
VD: nghĩa của từ sông rộng hơn nghĩa của từ sông đà, sông lô
b, Nghĩa từ ghép tổng hợp mang tính chất hợp nghĩa. Nghĩa của từ tổng hợp khái quát hơn nghĩa của các tiếng đã tạo nên nó.
VD; sách vở rộng hơn sách hoặc vở
4, Nghĩa của từ láy.
- Từ láy có nghĩa giảm nhẹ :
VD : Nghĩa từ láy xanh xanh giảm nhẹ so nghĩa của từ xanh
- Từ láy có nghĩa mạnh thêm :
VD : Nghĩa từ láy xanh xao mạnh thêm so với nghĩa từ Xanh
II.Từ tượng hình- từ tượng thanh
1.Từ tượng hình là từ gợi tả hình dáng, đường nét, dáng vẻ, hoạt động, trạng thái của sự vật
VD: lưa thưa, lác đác, lom khom.
2.Từ tượng thanh là những từ mô phỏng tiếng âm thanh của tự nhiên, sự vật nhằm làm tăng giá trị biểu cảm của câu văn câu thơ.
VD; xôn xao,tùng tùng, lộp bộp…
III. Lớp từ có quan hệ so sánh
1. Từ đồng nghĩa
- Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau,nhưng khác nhau về âm thanh.
- Từ đồng nghĩa có hai loại:
+ Từ đồng nghĩa hoàn toàn: máy bay, tàu bay; trái, quả; bố, ba....
+ Từ đồng nghĩa không hoàn toàn: biếu, cho,